Lubelski Oddział PZK w latach 1979 – 1984

Bardzo interesująco przebiegała kadencja władz PZK – Oddziału Wojewódzkiego w Lublinie w latach 1979–1984. „Referat Sprawozdawczo-Programowy Zarządu Oddziału Wojewódzkiego PZK w Lublinie za okres kadencji od 11.03.1979 do 28.10.1984”, który na szczęście zachował się w oryginale, ujawnia wiele interesujących szczegółów.

Nowy zarząd został wybrany przez Walny Zjazd Sprawozdawczo-Wyborczy Oddziału PZK w Lublinie, który odbył się 11 marca 1979 roku. Prezesem Zarządu Oddziału Wojewódzkiego PZK w Lublinie został wybrany ppłk Józef Wójcik SP8HNO. Zarząd liczył dziewięć osób, które w kolejności funkcji, według znaków wywoławczych, przedstawiały się następująco: SP8HNO, SP8ESL, SP8GBD, SP8BJV, SP8TK, SP8GWT, SP8TM, SP8CK, SP8BAB. Oddziałową Komisję Rewizyjną stanowili: SP8AWL, SP8BSN oraz SP8MAG. Skład ten ulegał zmianom z powodów tzw. „życiowych”.

Reforma administracyjna kraju z 1975 roku spowodowała, że teren działania Oddziału Lubelskiego PZK rozszerzył się o cztery nowe województwa: lubelskie, chełmskie, zamojskie oraz bialskopodlaskie. Nastąpiły także przesunięcia – kluby z Janowa Lubelskiego oraz nadawcy z tego regionu zostali przeniesieni do Oddziału PZK w Kielcach.

W roku 1979 narastały niepokoje społeczne związane z pogarszającą się sytuacją gospodarczą Polski, rosnącą inflacją i brakami w zaopatrzeniu. Te problemy doprowadziły do strajków w 1980 roku i pierwszych prób zmiany ustroju gospodarczego kraju. Z okazji tych wydarzeń organizowane od kilku lat przez Oddział Lubelski PZK zawody „Lubelski Lipiec 1980” upamiętniają tamte chwile. Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku wymusiło szereg niekorzystnych dla PZK zmian. Jak stwierdzono w protokole z posiedzenia Zarządu Oddziału PZK w Lublinie z dnia 4 listopada 1982 roku – czyli niemal rok po wprowadzeniu stanu wojennego – „Działalność Oddziału po wprowadzeniu stanu wojennego została praktycznie sparaliżowana. Nastąpiła całkowita dezorganizacja życia organizacyjnego w klubach. W wielu przypadkach kluby zostały zamknięte, a działacze odseparowani od działalności klubowej. Dotyczy to szczególnie klubów przy zakładach pracy”. Choć PZK jako stowarzyszenie formalnie nie zostało zawieszone, krótkofalowcy musieli zdać posiadane licencje i zdeponować sprzęt radiowy, zwłaszcza nadajniki. Na depozyt sprzętu było bardzo mało czasu. Restrykcje komunikacyjne – odcięcie telefonów, kontrola przepustek, patrole w środkach komunikacji publicznej, godzina milicyjna – znacznie utrudniały działalność. Sprzęt z terenu oddziału w Lublinie magazynowano w budynku Telekomunikacji Polskiej przy ul. Koryznowej. Polskie stacje amatorskie praktycznie z dnia na dzień zniknęły z eteru. Zgodnie z „Referatem” na stronie 9: „Stwierdzić należy, że okres zawieszenia działalności eterowej naszych członków oraz przeciągający się w czasie proces weryfikacji i wydawania zezwoleń przyniósł Związkowi, w tym również naszemu Oddziałowi, niepowetowane straty.”

W roku 1982 powołano Wojewódzką Komisję Aktualizacyjną, której celem była – zgodnie z nazwą – weryfikacja osób starających się o odzyskanie zdeponowanego zezwolenia radiowego. Akcja ta przeciągnęła się do pierwszego półrocza 1984 roku, co wydłużyło kadencje wielu zarządów wojewódzkich PZK. Jak czytamy w referacie: „Długie oczekiwania na zwrot licencji nie zależały ani od ZOW PZK, ani od OI PIR. ZOW PZK składa wnioski o wydanie licencji, które podlegają sprawdzeniu przez odpowiednie organy, a te orzekają o wydaniu lub odmowie. PIR jest jedynie wykonawcą formalności, czyli wydaje dokument.”

Do dnia 31 maja 1984 roku zaktualizowano 21 klubów z terenu ZOW PZK w Lublinie (województwa LU, BP, ZA, CH), natomiast 13 klubów nie poddało się aktualizacji. W zakresie stacji indywidualnych zaktualizowano 263 osoby, z czego 173 otrzymało licencje, a 90 czekało na rozpatrzenie. Nie poddało się aktualizacji 92 nadawców, co stanowi około 25% stanu sprzed 13 grudnia 1981 roku. Nie ma jednak szczegółowych danych, ile z tych osób z własnej inicjatywy nie podjęło działań, a ile odrzucono z powodu odmowy wydania licencji z bliżej nieokreślonych przyczyn.

Niezależnie od sytuacji politycznej, w klubach prowadzono szkolenia krótkofalowców. Młodzi entuzjaści tego hobby chętnie się szkolili, a kluby organizowały regularne kursy. W 1982 roku kluby w województwach BP i CH nie wyszkoliły żadnej osoby, natomiast w województwach LU i ZA szkolenia objęły łącznie 18 osób. W roku 1983 we wszystkich klubach Oddziału Lubelskiego PZK wyszkolono łącznie 62 osoby.

Dalsze lata, aż do końca kadencji 28 października 1984 roku, przynosiły działania zmierzające do nawiązywania współpracy z różnymi organizacjami, pozyskiwania sprzętu z demobilu, który mógł służyć krótkofalowcom, a także prowadzenia akcji promujących krótkofalarstwo, PZK, LOK i ZHP. Z dzisiejszej perspektywy można stwierdzić, że działalność PZK w tym okresie była w dużej mierze upolityczniona, a wiele decyzji zależało od organów politycznych kraju.

Skład Zarządu Oddziału ulegał zmianom. Jedną z nich było powołanie pod koniec 1982 roku Jurka SP8TK na czasowe stanowisko dyrektora Biura Zarządu Głównego PZK, a później powierzono mu funkcję Sekretarza Generalnego PZK.

Na początku kadencji, 11 marca 1979 roku, wytyczne działań obejmowały m.in. wzmacnianie roli klubów, wprowadzenie współzawodnictwa między klubami, popularyzację techniki KF i UKF, starania o sprzęt dla klubów, zwłaszcza transceivery, oraz zacieśnianie współpracy z organami administracji i polityki. W sprawozdaniu wskazano, że nowy podział administracyjny kraju nie został sprawnie odzwierciedlony w strukturze PZK, szczególnie w nowych województwach. Wskazano na słabość kadr i trudności we współpracy z instytucjami administracyjnymi i innymi organizacjami.

Podczas kadencji odznaczono aktywnych działaczy wyróżnieniami państwowymi i resortowymi, takimi jak: Medale za zasługi dla obronności kraju – 13 osób, Odznaki „Zasłużony dla OC” – 4 osoby, Odznaki „Zasłużony pracownik łączności” – 27 osób, a także Odznaka Honorowa PZK dla Józefa Wójcika SP8HNO.

W sferze działalności sportowej w amatorskiej radiolokacji (ARS) klub SP8ZBF z Białej Podlaskiej odniósł znaczące sukcesy. W Centralnych Manewrach Techniczno-Obronnych ZHP w Międzychodzie zajął II miejsce w pasmach 3,5 i 144 MHz. Monika Ossowska zdobyła tytuł Mistrza w konkurencji 144 MHz, a na Mistrzostwach Polski we Wrześni klub uplasował się na II miejscu w klasyfikacji drużynowej. Jerzy Lubaszewski zdobył tytuł mistrza w paśmie 144 MHz w grupie seniorów.

Praca na pasmach KF stanowiła podstawową formę działalności krótkofalowców naszego oddziału. Najaktywniejszymi uczestnikami zawodów międzynarodowych byli SP8EMO i SP8HQO. SP8AWL jako pierwszy w SP8 przekroczył liczbę 300 potwierdzonych krajów. Członkami Lubelskiego Oddziału PZK w tym czasie byli także: SP8CK, SP8HR, SP8WR, SP8ARK, SP8ARY, SP8ARU, SP8AWL, SP8EMO, SP8FNA, SP8GSC, SP8GWI, SP8HZZ. Ponadto SP8EMO uzyskał potwierdzenie spełnienia warunków dyplomu 5 Band DXCC.

Zakres działalności na UKF był mniej dostępny dla krótkofalowców ze względu na trudniejszą konstrukcję urządzeń. Z pomocą przyszły różne instytucje, od których pozyskiwano radiotelefony FM-302, FM-396 i „Ton”. Dzięki Adamowi SP8FNB te radiotelefony zostały przestrojone do pracy w pasmach amatorskich, co pozwoliło na osiąganie dobrych wyników, m.in. największą odległość w pracy modulacją FM na „dwójce” – 1600 km, uzyskaną przez SP8CK ze stacją G4FDQ.

Po stanie wojennym i zwrocie licencji oraz sprzętu działalność na pasmach UKF stopniowo się ożywiła. Do najbardziej aktywnych krótkofalowców należeli: SP8CK, SP8UA, SP8ADL, SP8CGR, SP8NCJ, SP8MMZ.

Od początku reaktywowania PZK w 1957 roku ważnym elementem była kwestia sprzętu. Niestety, możliwości importu były ograniczone, więc nadajniki i odbiorniki wykonywano własnoręcznie. W latach 70. dużą popularnością cieszyły się konstrukcje lampowego odbiornika według SP5WW oraz transceivera lampowego tego samego autora. Urządzenia te, choć średnio-trudne do wykonania w warunkach domowych, dzięki zapleczu pomiarowemu i instruktorom w klubach, cieszyły się dużą popularnością. Wykorzystywano także sprzęt wycofany z wojska i innych instytucji, zwłaszcza na UKF – m.in. radiotelefony FM-302 i FM-306. Na początku lat 80. fabryczny sprzęt importowany z Zachodu posiadali kluby SP8PLU, SP8ZHY, SP8PIX i SP8PRL.

Na koniec kadencji, kończącej się 28 października 1984 roku, ustępujący Zarząd wystosował wnioski do nowego Zarządu Oddziału, m.in. o przyspieszenie procesu wydawania licencji oraz wprowadzenie „amnestii” dla niektórych członków PZK, wobec których istniały obawy lub uprzedzenia związane z wydawaniem zezwoleń.

Opracował: Jerzy Kowalski SP8HPW